Conservatoir beslag: vermogen veiligstellen vóór het vonnis

U heeft een substantiële vordering, maar het vonnis laat nog op zich wachten. Ondertussen signaleert u dat uw debiteur vermogen aan het wegmaken is: bankrekeningen worden leeggehaald, voertuigen worden op naam van derden gezet, of onroerend goed wordt overgedragen. Als u wacht tot het vonnis er is, valt er mogelijk niets meer te verhalen. In zo'n situatie biedt conservatoir beslag uitkomst.

Conservatoir beslag is een bewarende maatregel waarmee u — vóórdat er een rechterlijk vonnis ligt — beslag legt op vermogensbestanddelen van uw debiteur. Het doel is het veiligstellen van verhaalsmogelijkheden. De beslagen goederen worden als het ware "bevroren": de debiteur kan er niet meer vrijelijk over beschikken.

Stap 1: Verzoekschrift bij de voorzieningenrechter. Om conservatoir beslag te mogen leggen, heeft u verlof nodig van de voorzieningenrechter (art. 700 Rv). Hiervoor wordt een verzoekschrift ingediend door een advocaat, waarin het ingeroepen recht wordt omschreven, de aard van het beslag en het bedrag waarvoor beslag wordt gelegd (inclusief een opslag voor rente en kosten, doorgaans 30%).

Stap 2: Beoordeling door de rechter. De voorzieningenrechter toetst het verzoek aan de hand van een summier onderzoek. De toets is relatief licht: het gaat erom of de vordering voldoende aannemelijk is. De wederpartij wordt in deze fase niet gehoord. In de meeste gevallen wordt het verlof dezelfde of de volgende dag verleend.

Stap 3: Beslaglegging door de gerechtsdeurwaarder. Zodra het verlof is verleend, kan de gerechtsdeurwaarder direct tot beslaglegging overgaan. Timing is hier essentieel: hoe sneller het beslag wordt gelegd, hoe groter de kans dat het vermogen er nog is.

Stap 4: Eis in de hoofdzaak. Na het leggen van conservatoir beslag bent u verplicht om binnen de door de rechter bepaalde termijn (minimaal 8 dagen) een eis in de hoofdzaak in te stellen. Doorgaans betekent dit dat u een dagvaarding moet uitbrengen. Laat u deze termijn verstrijken, dan vervalt het beslag automatisch.

Conservatoir beslag kan worden gelegd op vrijwel alle vermogensbestanddelen: bankrekeningen (derdenbeslag onder de bank), onroerend goed (woning, bedrijfspand), roerende zaken (voertuigen, inventaris, handelsvoorraden), schepen en luchtvaartuigen, en aandelen.

De meest voorkomende vorm is bankbeslag, omdat dit relatief eenvoudig en snel te leggen is. Bij onroerend goed wordt het beslag ingeschreven in het kadaster.

Conservatoir beslag is een ingrijpend middel. Als achteraf blijkt dat het beslag ten onrechte is gelegd — bijvoorbeeld omdat uw vordering wordt afgewezen — kunt u aansprakelijk worden gesteld voor de schade die de beslagene heeft geleden. Het is daarom van belang om vooraf goed te laten beoordelen of uw vordering voldoende sterk is.

Daarnaast moet u rekening houden met de termijn voor het instellen van de eis in de hoofdzaak. Wordt deze termijn overschreden, dan vervalt het beslag en kunt u aansprakelijk worden gesteld.

Het verschil is wezenlijk. Conservatoir beslag legt u vóór een vonnis, ter bewaring. Executoriaal beslag legt u ná een vonnis, ter uitvoering. Bij conservatoir beslag worden de goederen bevroren maar niet verkocht. Bij executoriaal beslag kunnen de beslagen goederen daadwerkelijk worden uitgewonnen en verkocht om uw vordering te voldoen.

Zodra u in de hoofdzaak een vonnis verkrijgt, gaat het conservatoir beslag automatisch over in executoriaal beslag.